SosyalFaz.
0
Türklerin İslamiyeti Kabulü ve İlk Türk-İslam Devletleri

Türkler ve İslamiyet

~3 dk okuma8 Pekiştirme SorusuDers Notu s. 23

Ders Hedefleri

Bu dersin sonunda yapabileceklerin

  1. Talas Savaşı'nın taraflarını ve sonuçlarını açıklar.
  2. Türklerin İslamiyet'i kabulünü kolaylaştıran ortak noktaları ayırt eder.

Bölüm 1 / 2

İlk Türk - İslam Devletleri

Talas Savaşı (751)

Atlı Karahanlı hükümdarının fil üzerindeki Gazneli Mahmud'a boyun eğişini gösteren minyatür
Büyüt / İncele
Karahanlı hükümdarı İlig Han'ın Gazneli Mahmud'a boyun eğişi (Câmiü't-Tevârîh, 1306-14)Görsel: 14th century Persian painter · Kamu malı · Wikimedia Commons
  • Diğer adı Atlık Savaşı’dır.
  • Çin ile Abbasiler arasındaki bu savaşı Karlukların yardımıyla Abbasiler kazanmıştır. Bu savaşın sonunda;
  • Abbasilerin hoşgörüsünden etkilenen Karluklar başta olmak üzere, Türkler kitleler hâlinde Müslüman olmaya başlamıştır.
  • Müslümanların eline esir düşen Çinliler aracılığıyla Çin dışında ilk defa Semerkant’ta kâğıt üretilmeye başlanmıştır. Kâğıtla birlikte matbaa, mürekkep, pusula, barut gibi buluşlar Türkler ve Müslüman Araplar aracılığıyla dünya medeniyetlerine tanıtılmıştır.
  • Çin’in elindeki verimli Tarım Havzası Türklerin eline geçmiştir.
  • Uygurların yaptığı sanat eserleri ise Batı’ya taşınmıştır.
Önemli Not

Wilhelm Barthold’un Talas yorumu

Ünlü tarihçi Wilhelm Barthold Talas Savaşı hakkında; “Bu muharebenin Türkistan tarihindeki önemi çok büyüktür. Çünkü İslam ve Çin medeniyetlerinin hangisinin Türkistan’da hâkim olacağı meselesi bu suretle halledilmiştir.” demiştir.

Önemli Not

Semerkant, Buhara ve Kaşgar

Savaş sonunda kâğıt ilk defa Çin dışında Semerkant şehrinde üretilmiştir. Semerkant Timur Dönemi’nde “Şehirlerin Şahı” unvanını almıştır. Ayrıca bu dönemde Buhara’ya “İslam’ın Roması”, Kaşgar’a ise kaşı, yani “Işıldayan İnci” unvanları verilmiştir.

Önemli Not

Mevali

Emevilerin Arap olmayan Müslümanları ikinci sınıf vatandaş gibi görme politikasına “Mevali” adı verilmiştir.

İslam Öncesi Türklerde İnanış

  • Gök Tanrı’ya inanılıyordu.
  • Türk töresinde hırsızlık, yalancılık, adaletsizlik yasaklanmıştı.
  • Ahiret inancı içinde iyi insanların ödüllendirildiği uçmağ (cennet), kötülerin ise cezalandırıldığı tamu (cehennem) isimli yer inanışı vardı.
  • Temizliğe önem veriliyordu.
  • Farklı inanışlara hoşgörülü bir bakış söz konusuydu.
  • Din adamlarının herhangi bir üstünlüğü bulunmuyordu.

Bölüm 2 / 2

İslam İnanışı

Besmele ve Kur'an ayeti yazılı hat levhası
Büyüt / İncele
Besmele ve Kur'an ayeti yazılı hat levhasıGörsel: Kamu malı · Wikimedia Commons
  • Tek Allah inancı vardır.
  • İslam ahlak anlayışında hırsızlık, yalancılık ve adaletsizlik günah sayılır.
  • Ahiret inancı vardır. Ölümden sonra iyi, güzel ahlaklı insanların cennete, kötü ahlaklıların cehenneme gideceğine inanılır.
  • Temizlik imandandır ilkesi vardır.
  • İslamiyet hoşgörü dinidir.
  • Din adamlarına ayrıcalık tanıyan herhangi bir ruhban sınıfı yoktur.

Türkler İslamiyet’i kitleler hâlinde kabul ettikten sonra

  • Müslümanları Bizans baskısından korumuş,
  • İslamiyet’i Hindistan, Orta Asya, Anadolu, Balkanlar ve Avrupa’ya kadar yaymış,
  • Önemli bilim insanları ve eserleri ortaya çıkarmış,
  • İslam dünyası üzerine yapılan Haçlı Seferlerine karşı savaşmış,
  • Fethedilen bölgelere Türkçe ve Arapça isimler vererek bu dillerin yayılma alanlarını genişletmiş ve bu bölgeleri Türk-İslamlaştırmıştır.