İçeriğe atla
İlk Türk Devletleri

Türk Adı, Ana Yurt ve İlk Kültür Merkezleri

~2 dk okuma11 Pekiştirme SorusuDers Notu s. 5

Ders Hedefleri

Bu dersin sonunda yapabileceklerin

  1. Türk adının kaynaklarda verilen anlamlarını ayırt eder.
  2. Türklerin ana yurdunu ve ilk kültür merkezlerinin ayırt edici özelliklerini eşleştirir.

Bölüm 1 / 1

İslamiyet Öncesi Türk Tarihi

Türklerin Ana Yurdu

Orta Asya'nın dağlarını, çöllerini ve Hazar Denizi'ni gösteren fiziki harita
Büyüt / İncele
Orta Asya fiziki haritasıGörsel: Kamu malı · Wikimedia Commons

Türklerin ana yurdu, Orta Asya’dır.

Orta Asya kuzeyde Sibirya, güneyde Himalaya dağları, doğuda Kingan dağları ve batıda Hazar Denizi ile çevrelenen geniş bir coğrafi bölgedir.

Son arkeoloji, filoloji ve tarih araştırmalarına göre, ilk ana yurdun, Altaylar-Ural dağları ve Aral Gölü üçgeni içinde kalan bölge olduğu belirtilmektedir.

Türk Adının Anlamları

Dîvânu Lügati't-Türk el yazmasındaki özgün daire biçimli dünya haritası
Büyüt / İncele
Dîvânu Lügati't-Türk el yazmasındaki dünya haritası (11. yüzyıl)Görsel: 13th century author · Kamu malı · Wikimedia Commons
Konu / MaddeAçıklama
WamberyTüremek
DoerferDevlete bağlı halk
Kaşgarlı MahmutOlgunluk çağı
İran kaynaklarıGüzel insan
Çin kaynaklarıMiğfer
Ziya GökalpKanun, nizam sahibi, töreli
Diğer AnlamlarıGüçlü, kuvvetli, terk edilmiş

Orta Asya Kültür Merkezleri

Altay Dağları'nda geniş bir vadi ve karlı zirveler
Büyüt / İncele
Altay Dağları (1885 tarihli fotoğraf)Görsel: Miscellaneous Items in High Demand, PPOC, Library of Congress · Kamu malı · Wikimedia Commons
Konu / MaddeAçıklama
AnavOrta Asya’nın en eski kültür merkezidir.
AfanesyovaOrta Asya’nın en eski Türk kültür merkezidir.
TagarOrta Asya’nın en gelişmiş kültür merkezidir.
AndronovaTürklerin atalarının yaşadığı kültür merkezidir.
KarasukOrta Asya’da ilk demirin işlendiği yerdir.
KelteminarOrta Asya’da yerleşik yaşamın görüldüğü kültür merkezidir.
Önemli Not

Türk ve Türkiye adları

“Türk” adı ilk defa Çin kaynaklarında geçerken “Türkiye” adı ise ilk defa Bizans kaynaklarında “Orta Asya” için kullanılmıştır.

XIII - XVI. yüzyıllarda Mısır ve Suriye’ye Türkiye denilmiştir.

Anadolu ise XII. yüzyıldan itibaren “Türkiye” olarak adlandırılmaya başlanmıştır.