Beylikten Devlete Osmanlı Siyaseti

Osman Bey, Orhan Bey ve Rumeli'ye Geçiş

~5 dk okuma10 Pekiştirme SorusuDers Notu s. 57-58

Ders Hedefleri

Bu dersin sonunda yapabileceklerin

Osman Bey ve Orhan Bey dönemlerinin temel gelişmelerini ayırt eder.
Rumeli'ye geçişi ve kalıcılık siyasetini açıklar.

14. Yüzyıl Başlarında Yakın Doğu

a. İlhanlılar: İran’da 1256’da Hülâgû tarafından kurulmuştur. İlhanlılardan önce Moğollar 1231’de Harzemşahlara son vermiş, 1243 Kösedağ Savaşı ile Anadolu Selçuklu Devleti’ni mağlup etmiştir. Gazan Han Dönemi’nde İslamiyet’i kabul etmişlerdir. 1256’da Bâtıniliğe, 1258’de Abbasilere son vermişlerdir.
b. Altın Orda: Karadeniz’in kuzeyinde Batu Han tarafından kurulmuştur. Yıllarca Rusların güneye inmesini engellemişlerdir. Timur saldırıları sonucu parçalanarak hanlıklara ayrılmışlardır.
c. Memlükler: 1250’de Aybek tarafından Mısır’da kurulmuştur. Halifeliği 1517’ye kadar muhafaza etmişlerdir. Baharat Yolu ile zenginleşmişlerdir. 1517 Ridaniye Savaşı ile yıkılmışlardır.
d. Türkiye Selçuklu Devleti: 1075’te İznik’te kurulmuştur. 1243 Kösedağ Savaşı’yla Moğollara (sonra İlhanlılara) tabi olmuşlardır. 1308’de Sultan II. Gıyaseddin Mesud’un ölümüyle yıkılmışlardır.
e. Bizans İmparatorluğu: Osmanlı Devleti’nin kuruluş yıllarında devlet çöküş dönemine girmiştir. Tekfur denilen Bizans valileri merkezi dinlememiş ve halkına zulüm yapmıştır.
f. Trabzon Rum İmparatorluğu: 1461’de Fatih Sultan Mehmet tarafından varlıklarına son verilmiştir.
g. Osmanlı Devleti’yle diğer çağdaş devletler ve milletler: Sırp, Macar, İngiltere, Fransa, Venedik, Ceneviz, Eflak, Boğdan, Bulgarlar, Arnavutlar, Erdel, Beni Ahmer Devleti.

Osmanlı Devleti’nin Kısa Sürede Büyümesinin Nedenleri

Bizans’ın içindeki taht kavgaları
Bizans tekfurlarının (valilerinin) merkezi dinlememesi ve Türkmenlerin gaza ruhu ile Bizans üzerine seferler yapması
Avrupa’da İngiltere ve Fransa arasında Yüzyıl Savaşlarının yaşanması
Merkezî otoritenin güçlü olması, yetenekli padişahların tahta çıkması
Tımar, iskân (şenlendirme) ve istimalet (meylettirme, cezbetme, gönül alma) politikasının uygulanması
Anadolu beylikleri ile başlarda iyi geçinilmesi
Güçlü bir orduya sahip olunması ve gaza ve cihat faaliyetlerinin yoğun olması
Balkanlar’ın siyasi ve dinî açıdan bölünmüş olması
Türklerin sahip olduğu millî özellikler
Selçuklu Devleti’nin zayıflaması ve beyliklerin kurulduğu dönemde Anadolu’daki siyasi boşluk

Önemli Not

Osmanlı Barışı

Osmanlı Devleti hüküm sürdüğü süre içinde farklı unsurları barış ve huzur içerisinde yaşattığı için Osmanlı Klasik Dönem Batı’da “Osmanlı Barışı” deyimi ile anılmıştır.

Önemli Not

Müdara

Osmanlı Devleti kuruluş yıllarında özellikle Bizans tekfurları ile “görünüşte dostça geçinme” anlamına gelen “Müdara” politikasını uygulamıştır.

Bölüm 1 / 1

Osmanlı Devleti’ne Kurulurken Destek Verenler

Grup | Karşılığı

Grup	Karşılığı
Gaziyan-ı Rum	Anadolu Gazileri
Abdalan-ı Rum	Dervişler ve Ozanlar
Fakiyan-ı Rum	İlim İnsanları
Bacıyan-ı Rum	Anadolu Kadınları
Ahiler	Esnaf ve Sanatkârlar
Alperenler	Türk Savaşçıları

Önemli Not

Kuruluş kaynakları

Yahşi Fakih Osmanlı hakkında ilk tarihî bilgileri veren “Yahşi Fakih Menakıbnamesi”ni yazmıştır. Ahmedî ise bugün elimizde olan ve Osmanlı Devleti’nin kuruluşu ile ilgili bilgi veren kaynaklardan en eskisi olan “İskendername”yi yazmıştır.

Osman Bey (1281-1326)

Osman Bey'in hayalî portresi (John Young, 1815)Görsel: John Young · Kamu malı · Wikimedia Commons

Lakabı Fahrüddin’dir.
1288’de Karacahisar, 1299’da Bilecik ve 1300 tarihinde Yundhisar, Yenişehir ve İnegöl alınmıştır.
Bilecik’in alınmasıyla buradaki demir madeni işlenerek ordunun silah ihtiyacı karşılanmıştır.
1302’de Koyunhisar (Bafeus veya Bafeon) Savaşı’nı kazanmıştır. (İlk Osmanlı-Bizans savaşıdır.)
İlk defa vergi alınmıştır. (Bac vergisi)
İlk kadı ataması yapılmıştır. (Karacahisar’a Dursun Fakih atanmıştır.)
İlk para basılmıştır. (Bakır, Mangır, Akçe olarak isimlendirilmiştir.)
Osman Bey’in yakın arkadaşlarına ilk defa tımar (dirlik) dağıtılmıştır.

Orhan Bey (1326-1362)

Orhan Bey'i betimleyen gravür (Rijksmuseum)Görsel: Rijksmuseum · CC0 · Wikimedia Commons

1326’da Bursa fethedilerek başkent yapılmıştır.
1329’da Bizans ile Pelekanon (Maltepe, Eskihisar) Savaşı yapılıp kazanılmıştır. Bu savaş sonunda Kocaeli Yarımadası Osmanlı Devleti’nin kontrolüne geçmiş ve Bizans Anadolu’yu geri alma umudunu yitirmiştir. 1331’de İznik alınarak başkent yapılmıştır.
1337’de İzmit alınmıştır. (Avrupa’da ise Yüzyıl Savaşları başlamıştır.)
1345’te Karesioğulları alınmıştır. (İlk defa bir beyliğe son verilmiştir.)
1353’te Çimpe Kalesi alınmıştır. (Rumeli’deki ilk toprak parçasıdır.)
1354’te Gelibolu fethedilmiştir. Gelibolu Fatihi “Süleyman Paşa”dır.
1357’de Tekirdağ, Çorlu ve Malkara alınmıştır.

Önemli Not

Çimpe Kalesi

1353 yılında Bizans’ta Kantakuzen ile Yuannis arasında yaşanan taht kavgasında Kantakuzen’e yapılan yardım karşılığı Çimpe Kalesi Osmanlı Devleti’ne verilmiştir. Böylece Osmanlı Devleti Rumeli’deki ilk toprak parçasına sahip olmuştur.

Orhan Bey Zamanı’nda Yaşanan Diğer Gelişmeler

Konu / Madde	Açıklama
İlk tersane açılmıştır.	Karamürsel Tersanesi
İlk saray yapılmıştır.	Bursa Bey Sarayı
İlk medrese açılmıştır.	İznik Medresesi
İlk müderris ataması yapılmıştır.	Davud-u Kayseri
İlk cami yapılmıştır.	İznik Hacı Özbek Camii
İlk defa kul sistemi uygulanmıştır.	Savaş esirlerinden ilk defa faydalanılmıştır.
İlk gümüş para basılmıştır.	Akçe
İlk ordu kurulmuştur.	Yaya ve müsellem
İlk Divan kurulmuştur.	Divan-ı Hümayun
İlk vezir ataması yapılmıştır.	Alaaddin Paşa
İlk defa iskân politikası uygulandı.	Bursa’dan Hayrabolu’ya